Porady eksperta gratis - wystarczy zadzwonić lub napisać. Kliknij i już!

Wentylacja a szczelne okna

Pomieszczenia mieszkalne muszą mieć stały dopływ świeżego powietrza, innymi słowy - niezbędna jest wentylacja.
Z tym stwierdzeniem trudno jest polemizować, jeśli chcemy, aby nasze mieszkania i domy pozbawione były wilgoci, a w konsekwencji rozwoju grzybów pleśniowych, zaś ludzie czuli się komfortowo.
Polska Norma określa niezbędną ilość powietrza, która powinna być wymieniona w pomieszczeniu w ciągu jednej godziny. W wypadku kuchni z kuchenkami gazowymi wynosi ona 70m³/h, łazienek 50m³/h a pomieszczeń mieszkalnych - 20m³/h na jednego mieszkańca. Zapewnienie prawidłowej wentylacji pomieszczeń jest jednym z podstawowych problemów, przed jakimi stają producenci okien charakteryzujących się dużą szczelnością. Brak wymaganej wymiany powietrza wpływa bowiem ujemnie na mikroklimat pomieszczeń i w rezultacie może prowadzić do zawilgocenia.
W Polsce w budynkach mieszkalnych występuje prawie wyłącznie system wentylacji naturalnej, grawitacyjnej. Dawniej napływ świeżego powietrza odbywał się przez nieszczelności w stolarce okiennej. Cyrkulacja, a zwłaszcza usunięcie powietrza zużytego następowało w sposób naturalny przez kratkę wentylacyjną wywiewną (kratki były i są w dalszym ciągu umieszczane w kuchniach, łazienkach i ubikacjach). Taki naturalny system wentylacji działa tylko wtedy, kiedy spełniony jest podstawowy warunek dotyczący okien - nie mogą one być całkowicie szczelne, jak to bywa dzisiaj.
Rosnąca liczba reklamacji szczelnych okien i obiektywne pogorszenie jakości powietrza wewnątrz pomieszczeń skłoniły producentów stolarki otworowej do poszukiwania sposobów likwidacji tego problemu. I tu pozytywna wiadomość - są już gotowe dobre rozwiązania.

Przyczyny powstawania wilgoci i pleśni w mieszkaniach


Szczelność okna (tak wymagania, jak i charakterystykę konkretnego wyrobu) można wyrazić za pomocą współczynnika infiltracji. W przypadku okien z tworzyw sztucznych oraz okien drewnianych z zainstalowanymi uszczelkami (w skrzydłach lub/i ościeżnicach) współczynnik infiltracji wynosi około 0,1-0,2 m³/(mhdaPa2/3), a więc może być sporo niższy od wymaganego dla pomieszczeń mieszkalnych. Tak więc, choć może brzmi to paradoksalnie, zamontowanie zbyt szczelnych okien praktycznie prowadzi do odcięcia możliwości napływu powietrza zewnętrznego, czyli do ograniczenia dobrej wentylacji pomieszczeń.
Z problematyką nadmiernej szczelności stolarki okiennej zetknęliśmy się dopiero na przełomie lat 80-tych i 90-tych XX wieku, kiedy to rozpoczął się import i montaż bardzo szczelnych okien plastikowych (PVC) z wbudowanymi uszczelkami. Niestety, nasze budownictwo nie było i ciągle nie jest przygotowane na tak szczelne i, co brzmi paradoksalnie, energooszczędne okna. Zaś przyszłość należy do bardzo energooszczędnych okien, to pewnik.
Innymi słowy, okna powinny być energooszczędne i szczelne, ale nie mogą być "zbyt szczelne". Producenci okien reklamują i zachęcają do kupowania okien, szczególnie podkreślając ich super szczelność i energooszczędność, co niestety nie zawsze jest prawdą, a może na całe szczęście, chociaż wiele systemów okiennych gwarantuje znakomite parametry w tym zakresie. Rzadko kiedy sprzedawca okien mówi o skutkach stosowania zbyt szczelnych okien w pomieszczeniach wyposażonych jedynie w wentylację naturalną. W efekcie w wielu mieszkaniach obserwuje się rozwój pleśni w różnych miejscach, tak wokół zamontowanych okien, jak i innych części pomieszczenia.
Powietrze wypełniające mieszkania czy biura ulega zużyciu w wyniku oddziaływania różnych czynników związanych z funkcją i wyposażeniem pomieszczeń. Jest ono zawilgacane przez oddychanie, parę wodną z gotowania, suszenia, kąpieli w łazience. Zawiera dużo dwutlenku węgla powstałego w wyniku oddychania mieszkańców, spalania gazu i innych paliw. Skraplanie się wody prowadzi do zamakania elementów konstrukcyjnych budynku, niszczenia jego wyposażenia i struktury. Spalanie gazu czy węgla w powietrzu o małej zawartości tlenu zawsze prowadzi do tworzenia się silnie trującego tlenku węgla.
W ostatnich latach budowało się domy „szczelne”, w których okna i drzwi nie przepuszczały prawie w ogóle powietrza. Szybko okazało się jednak, że życie w „inkubatorze” albo, jak ktoś woli - w  worku foliowym, jest niemożliwe. Prowadzone od wielu lat badania w wielu krajach takich jak Niemcy, Norwegia, USA, Belgia, wykazały istotny związek pomiędzy złą jakością powietrza a licznymi chorobami, w tym wieloma odmianami groźnych alergii.
Tak więc wentylacja pomieszczeń jest niezbędna!
Wentylacja polega na usuwaniu z pomieszczeń zużytego powietrza i wprowadzeniu w jego miejsce świeżego. Aby wymiana ta mogła mieć miejsce, potrzebne są do tego siła sprawcza, tj. wiatr, różnica temperatur i ciśnień. W wentylacji naturalnej (zwanej też grawitacyjną) siły te pochodzą od różnicy gęstości powietrza zimnego, czyli świeżego powietrza napływającego z zewnątrz i ciepłego, które jest wewnątrz ogrzewanego pomieszczenia. Powietrze ciepłe opuszcza pomieszczenia kanałami wentylacyjnymi w miarę jak zimne napływa nieszczelnościami, lub, w nowoczesnych rozwiązaniach - nawiewnikami. Im większa jest różnica temperatur, tym wydajniejsza wentylacja. Dodatkowym czynnikiem, który wpływa na jakość wentylacji naturalnej jest wiatr.
Uchylanie mikro czy nawiewnik, a może specjalna listwa?
Jak najlepiej wietrzyć pomieszczenia? Czy sporadyczne otwieranie okien jest wystarczającą wentylacją pomieszczenia?
Wiele pytań i wiele odpowiedzi, a oto niektóre z nich.
Kiedy otworzymy okno, jest ono zwykle zbytnio otwarte.
Okno, nawet małych rozmiarów, uchylone tylko przez małą szparkę może dać powierzchnię przelotu 10 razy większą od wymaganej. W konsekwencji tracimy dużo ciepła (i pieniędzy) nie wspominając o nieprzyjemnych przeciągach i hałasie. Jeśli w taki sposób wietrzymy pomieszczenia wyposażone w zawory termostatyczne, poważnie zakłócamy ich działanie.
WywietrznikJest dosyć skuteczny sposób, żeby temu zaradzić. Oszczędność, komfort i bezpieczeństwo może zapewnić nawiewnik okienny.
Warunkiem dobrej wentylacji jest cyrkulacja powietrza w pomieszczeniach. Powietrze świeże powinno nieustannie, małym, kontrolowanym strumieniem napływać do pomieszczeń, co umożliwiają nawiewniki posiadające powierzchnię przelotu około 30–40 cm².
szeroko dostępne na rynku nawiewniki posiadające oczywiście stosowne aprobaty techniczne. Koszt nawiewnika na jedno okno wynosi kilkadziesiąt zł, a za te stosunkowo nieduże pieniądze można uniknąć pleśni w mieszkaniu czy domu.
Nawiewnik jest dobrym i niedrogim sposobem na realizację tzw. wentylacji kontrolowanej, gdzie świeże powietrze wprowadzane jest do wnętrza zamkniętej skorupy budynku poprzez specjalne otwory o ściśle określonym położeniu i przekroju przelotu, wyposażone w regulację wielkości przepływu. Daje to możliwość kontrolowania stopnia wymiany powietrza, powtarzalność, istnieje możliwość zastosowania automatycznego sterowania, powodując znaczną oszczędność energii.
Jeśli chodzi o wycinanie uszczelek, to można powiedzieć przekornie, że nie po to zastosowano uszczelki w nowoczesnych oknach, aby je potem wycinać.
Niestety takie rozwiązanie, nie dość, że wymuszone (raczej zastępcze, wymuszone przez tzw. Aprobatę Techniczną Okna czyli inaczej dopuszczenie okna do stosowania) to jeszcze daleko odbiegające od nowoczesnych standardów wentylacji.
Jednym z rozwiązań wentylacji jest tzw. mikrowentylacja okien, stosowana dość szeroko w oknach pionowych. Polega ona na zmniejszeniu nacisku na uszczelki poprzez wprowadzenie dodatkowego położenia skrzydła okiennego, blokowanego przez okucia. Skrzydło okna wyposażonego w mikrowentylację może być całkowicie zamknięte, otwarte lub minimalnie uchylone. Żeby ten sposób wentylacji zadziałał wszystkie, te okna powinny być ustawione w pozycji rozszczelnionej (specjalne położenie klamki, zgodne z instrukcją obsługi okna). Słabością rozwiązania „mikrowentylacji” jest zbyt mała wymiana powietrza oraz fakt, że pomimo posiadania przez okno takiej funkcji nie jest ona zbyt często używana (na co wskazuje praktyka) a wietrzenie odbywa się poprzez „normalne” otwieranie okna.
Listwa wywietrznikowa, czyli jeszcze jeden sposób na skuteczne wietrzenie pomieszczeń.
Listwa wywietrznikowa montowana jest do ramiaka skrzydła w górnej części okna. Po jej zainstalowaniu uzyskuje się komfort wietrzenia. Świeże powietrze przedostaje się do komory okiennej również między ramą a skrzydłem, poprzez uszczelki wyrównujące ciśnienie, niezależnie od warunków atmosferycznych. W listwie wywietrznikowej zawieszona jest w wycięciu listwa wahadłowa.
Warto zastosować się do następujących wskazówek:
  • nie należy blokować dostępu świeżego powietrza do pomieszczeń mieszkalnych, np. zasłaniając kratki wentylacyjne, czy dodatkowo „ uszczelniając” okna i  drzwi;
  • w przypadku wentylacji grawitacyjnej (naturalnej) należy często (przynajmniej raz dziennie) wietrzyć pomieszczenia;
  • dobrym wskaźnikiem na to, jak długo należy wietrzyć pomieszczenie (szczególnie zimą) jest para na szybie - powinno się tak długo pozostawić okno uchylone aż cała para zniknie;
  • kupując nowe okna warto skonsultować się bądź to z projektantem domu (budowa nowego domu lub mieszkania), bądź ze sprzedawcą okien i zapytać o nawiewniki okienne;
  • bezwzględnie nie należy doprowadzać do zbytniego wychłodzenia mieszkania (jesień, zima) ze względu na możliwość występowania dodatkowej kondensacji wilgoci w pomieszczeniu i rozwoju pleśni;
  • warto zainwestować w niedrogie urządzenie do pomiaru wilgoci w pomieszczeniu, tak żeby móc zorientować się, czy kondensacja pary wodnej nie jest zbyt duża;
  • w każdym przypadku wietrzenia pomieszczeń zimą należy tak ustawić termostaty, aby nie reagowały na zmieniający się strumień zimnego powietrza w procesie wietrzenia.
Infookno.pl „Wszystko co musisz wiedzieć o oknach”

Post Scriptum

Jeszcze kilka słów na temat rekuperacji, czyli odzysku ciepła z wydalanego powietrza.

System takiej wentylacji polega na doprowadzeniu kanałami do pomieszczeń powietrza świeżego oraz wydaleniu powietrza zużytego (nagrzanego). Powietrze przechodzi przez centralny agregat wentylacyjny - rekuperator. W rekuperatorze powietrze usuwane (zużyte) oddaje ciepło powietrzu nawiewanemu (świeżemu). Taki system gwarantuje zachowanie komfortowej atmosfery we wnętrzu domu lub mieszkania.
Jakie korzyści można uzyskać poprzez zastosowanie agregatów z odzyskiem ciepła (rekuperatorów)?
- odzysk ciepła od 60 do 80%,
- kontrolowanie wentylacji w obiekcie,
- nawiew świeżego oczyszczonego (przefiltrowanego) powietrza,
- usuwanie kurzu, wilgoci i zapachów podczas wywiewu,
- eliminację dwutlenku węgla a także innych szkodliwych dla zdrowia gazów.